Lunova’nın şeffaflık raporlama mekanizması Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve uluslararası standartlara nasıl uyum sağlıyor?

Lunova henüz fikir ve yasal uyum çalışması aşamasında olan, çok erken aşamada bir sosyal girişimdir. Platformun yazılımsal üretimine, veri işleme süreçlerine ve fiili operasyonuna ancak yasal/etik uyum çalışmaları tamamlandıktan sonra başlanacaktır.

Gelecekte hayata geçirilmesi planlanan sistemde kurulacak Şeffaflık Raporlama Mekanizması, hem ulusal düzeyde 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu standartlarına hem de uluslararası dijital haklar ve şeffaflık normlarına (GDPR, WHO ve şeffaf yapay zekâ ilkeleri) şu yöntemlerle uyum sağlayacaktır:

1. 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu Standartlarına Uyum

Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, bireylerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esasları düzenler. Ancak bağımlılık gibi hassas bir alanda, bu hak ile üçüncü kişilerin mahremiyeti arasında çok keskin bir yasal sınır çizilmesi gerekir:

• Ticari Sır ve Özel Hayat Sınırı (Kanun Madde 21 ve 25): 4982 sayılı Kanun uyarınca, başkalarının özel hayatının gizliliğini ihlal edecek veya ticari sır niteliğinde olan bilgiler bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır. Lunova, şeffaflık raporlamalarında kullanıcıların e-Devlet doğrulamalı gerçek kimliklerini veya hassas klinik/sosyal geçmişlerini hiçbir şekilde üçüncü şahıslarla paylaşmaz.

• İstatistiksel Şeffaflık: Kanun kapsamında talep edilebilecek veya kamuoyuna açıklanacak veriler; platformdaki aktif kullanıcı sayıları, engellenen kötü niyetli girişimler, içerik kaldırma taleplerinin sayısı gibi tamamen anonimleştirilmiş ve makro düzeydeki istatistiksel raporlardan ibaret olacaktır.

2. Adli ve Resmi Makamlarla İlişkiler (5651 ve Bilgi Sağlama)

• Şeffaflık raporları, BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu), mahkemeler veya cumhuriyet savcılıkları tarafından 5651 sayılı Kanun kapsamında platforma gönderilen resmi veri talebi, erişim engelleme ve içerik kaldırma ("Uyar-Kaldır") taleplerinin istatistiklerini içerecektir.

• Hangi gerekçelerle kaç içeriğin kaldırıldığı veya engellendiği, kişisel verilerin gizliliği ihlal edilmeden periyodik şeffaflık raporlarında kamuoyuna sunulacaktır.

3. Yapay Zekâ Şeffaflığı ve Açıklanabilirlik (AI Explainability)

Uluslararası dijital sağlık (WHO) ve etik yapay zekâ standartları, otomatik karar verme mekanizmalarının kullanıcılar üzerinde nasıl bir etki yarattığının açıklanmasını talep eder.

• Algoritmik Karar Şeffaflığı: Yapay zekâ destekli NLP filtrelerinin ve nüks analiz algoritmalarının hangi kriterlere göre çalıştığı, hangi sinyal kelimelerin risk triyajına girdiğine dair teknik metodoloji şeffaflık raporlarında yer alacaktır. Kullanıcılar, arka planda çalışan yapay zekanın kendilerini nasıl sınıflandırdığına dair mantıksal çerçeveye erişebilecektir.

• Cezalandırma Yerine Yönlendirme İstatistikleri: Yapay zekanın tespit ettiği nüks riskleri sonucunda kaç kullanıcının engellenmek yerine akran desteğine veya profesyonel yönlendirmelere sevk edildiğine dair veriler raporlanarak, sistemin "koruyucu" misyonunun şeffaflığı ortaya konacaktır.

4. Adli Bilişim Standartlarında Değiştirilemez Raporlama (WORM)

Şeffaflık raporlarının kendisinin de manipüle edilmediğinin ve gerçeği yansıttığının kanıtlanabilmesi uluslararası bir güven standardıdır.

• Zaman Damgalı Doğrulama: Yayınlanan tüm dönemsel şeffaflık raporları ve bu raporların dayanağı olan sistem log özetleri, değiştirilemez WORM yapısında arşivlenecek ve SHA-256 hash algoritmasıyla mühürlenecektir. Bu sayede kamuoyuna sunulan şeffaflık verilerinin doğruluğu ve tahrif edilmediği teknik olarak garanti altına alınacaktır.